Грабар. Классический армянский

Грабар. Глагол

Грабар. Глагол

Окончания

Глагольные окончания настоящего времени. Изъявительное наклонение:
-մ, -ս, -յ, -մք, -յք, -ն.

Настоящее время. изъявительное наклонение.

Образуется из основы н.в. + тематического гласного (ե, ի, ա, ու, ո) + личного окончания.

Парадигма глаголов սիրեմ 'я люблю', սիրիմ 'я любим', լամ 'я плачу', հեղում 'я наливаю', и գոմ 'я существую'.

ե ի ա ու ո
ед.ч.
1 սիրեմ սիրիմ լամ հեղում *գոմ
2 սիրես սիրիս լաս հեղուս *գոս
3 սիրէ սիրի լայ հեղու գոյ
мн.ч.
1 սիրեմք սիրիմք լամք հեղումք *գոմք
2 սիրէք սիրիք լայք հեղուք *գոյք
3 սիրեն սիրին լան հեղուն գոն

Настоящее время. Инфинитив.

Образуется из основы настоящего времени + тематический гласный + суффикс -լ

սիրել 'любить', լալ 'плакать', հեղուլ 'лить', գոլ 'существовать'.

Инфинитв склоняется по ո-типу склонения существительного

Парадигма

-ել -ալ -ուլ -ոլ
И.п սիրել լալ հեղուլ գոլ
В.п. սիրել լալ հեղուլ գոլ
Р.п. սիրելոյ լալոյ հեղլոյ գոլոյ
Д.п. սիրելոյ լալոյ հեղլոյ գոլոյ
Мест.п. սիրել լալ հեղուլ գոլ
Отл.п. սիրելոյ լալոյ հեղլոյ գոլոյ
Твор. սիրելով լալով հեղլով գոլով

Настоящее время. Имперфект

Имперфект изъявительного наклонения образуется от основы настоящего времени но не различает основы заканчивающиеся на -ե и -ի. Таким образом такие глагольные пары как սիրեմ 'я люблю' и սիրիմ 'я любим' теряют различие в имперфекте.

Парадигма

-ե/-ի -ա -ու -ո
ед.ч.
1 սիրեի լայի հեղուի -
2 սիրեիր լայիր հեղուիր -
3 սիրէր լայր հեղոյր գոյր
мн.ч.
1 սիրեաք լայաք հեղուաք -
2 սիրեիք լայիք հեղուիք -
3 սիրեին լային հեղուին գոյին

Настоящее время. Конъюнктив

Образуется от основы настоящего времени + тематического гласного + суффикса -ից + и окнчаний н.в. изъявительного наклонения

Парадигма

ե ի ա ու ո
ед.ч.
1 սիրիցեմ սիրիցիմ լայցեմ հեղուցում
2 սիրիցես սիրիցիս լայցես հեղուցուս
3 սիրիցէ սիրիցի լայցէ հեղուցու գուցէ (< *գոյցէ)
мн.ч.
1 սիրիցեմք սիրիցիմք լայցեմք հեղուցումք
2 սիրիցէք սիրիցիք լայցէք հեղուցուք
3 սիրիցեն սիրիցին լայցեն հեղուցուն

Настоящее время. Повелительное наклонение

Существует только форма ед.ч. 2-го лица.

Образование основа н.в. + тематический гласный + окончание -ր.

Парадигма

-եմ -իմ -ամ -ում
ед.ч.
2 մի սիրեր մի սիրիր մի լար մի հեղուր

Грабар. Количественное числительное

Грабар. Количественное числительное.

1 մի mi
2 երկու erku
3 երեք erekʿ
4 չորք čʿorkʿ
5 հինգ hing
6 վեց vecʿ
7 եւթն eōtʿn
8 ութ utʿ
9 ինն inn
10 տասն tasn
11 մետասան, մետասանից metasan
12 երկոտասան, -ից erkotasan
13 երեքտասան, -ից erekʿtasan
14 չորեքտասան, -ից čʿorekʿtasan
15 հնգետասան, -ից hngetasan
16 վեշտասան, -ից veštasan
17եօթնեւտասն, եւթն եւ տասն, եւթն եւ տասանց eōtʿnewtasn
18 ութ եւ տասն, ... տասանցutʿewtasn
19 ինն եւ տասն, ... տասանցinnewtasn
20 քսան kʿsan
30 երեսուն eresun
40 քառասուն kʿaṙasun
50 յիսուն yisun
60 վաթսուն vatʿsun
70եօթանասուն , եւթանասունeōtʿanasun
80 ութսուն utʿsun
90 իննսունinnsun
100 հարիւր hariwr
200 երկերիւր erkeriwr
300 երեքհարիւր erekʿhariwr
400 չորեքհարիւր čʿorekʿhariwr
500 հինգհարիւր hinghariwr
600 վեցհարիւր vecʿhariwr
700եօթնհարիւր , եւթնհարիւրeōtʿnhariwr
800 ութհարիւրutʿhariwr
900 իննհարիւր innhariwr
1,000 հազար, Р.п ед.ч. հազարի, мн.ч. հազարացhazar
2,000 երկու հազար
10,000 բեւր или բիւր, Р.п ед.ч. բիւրոյ, мн.ч. բիւրոցbiwr


Сложные числительные

99 իննսուն եւ ինն;
1,335 հազար երեք հարիւր երեսուն եւ հինգ;
41,500 քառասուն եւ մի հազար եւ հինգ հարիւր.

Склонение

մի երկու երեք չորք
'один' 'два' 'три' 'четыре'
И.п. մի երկու, երկուք երեք չորք
Ac մի երկուս երիս չորս
Р.п. միոյ, միոջ երկուց երից չորից
Д.п. միում, միոջ երկուց երից չորից
L միում, միոջ երկուս երիս չորս
Отл.п. միոյ, միոջէ երկուց երից չորից
Твор.п. միով երկուք երիւք չորիւք


հինգ վեց եւթն ութ ինն տասն
5 6 7 8 9 10
N Pl. հինգ վեց եւթն ութ ինն տասն
Ac հինգ վեց եւթն ութ ինն տասն
Р.п. հնգից, հնգաց վեցից եւթանց ութից ըննից, ինունց տասանց, տասին
Д.п. հնգից, հնգաց վեցից եւթանց ութից ըննից, ինունց տասանց, տասին
L հինգ վեց եւթն ութ ինն տասն
Отл.п. հնգից, հնգաց վեցից եւթանց ութից ըննից, ինունց տասանց, տասին
Твор.п. հնգիւք, կնգաւք վեցիւք եւթամբք ութիւք ըննիւք, ինամբք, իննամբք տասամբք, տասամբ
զ-երիս աւուրս 'в течение трех дней';
ի չորց հողմոց 'с четырех ветров (со всех сторон)'
լուցս հինգ 'пять упряжек';
ոգիս եւթանասուն եւ հինգ 'семьдесят пять душ'.

Грабар. Личное местоимение

Грабар. Личное местоимение

Личные местоимения

Склонение

Упрощенная схема

1-е лицо 2-е лицо
ед.ч.
И.п. ես (я) դու (ты)
Р.п. իմ քո
Д.п. ինձ քեզ
В.п. իս քեզ
Отл.п. ինէն
ինձէն 1		 քէն
քեզէն 1
Твор.п. ինեւ քեւ
Мест.п. իս քեզ
мн.ч.
И.п. մեք (мы) դուք (вы)
Р.п. մեր ձեր
Д.п. մեզ ձեզ
В.п. մեզ ձեզ
Отл.п. մէնջ
մեզէն 1		 ձէնջ
ձեզէն 1
Твор.п. մեւք ձեւք
Мест.п. մեզ ձեզ

Детальная схема с произношением

1-е лицо 2-е лицо
ед.ч.
В.п. ես
es		 դու
du
Р.п. իմ
im		 քո
kʿo
Д.п. ինձ
inj		 քեզ
kʿez
В.п. (զ)իս
(z)is		 (զ)քեզ
(z)kʿez
Отл.п. (յ)ինէն
(y)inēn
ինձէն 1
injēn		 (ի) քէն
(i) kʿēn
քեզէն 1
kʿezēn
քեզոյն 1
kʿezoyn
Твор.п. ինեւ
inew		 քեւ
kʿew
Местн.п. (յ)իս
(y)is		 (ի)քեզ
(i) kʿez
мн.ч.
В.п. մեք
mekʿ		 դուք
dukʿ
Р.п. մեր
mer		 ձեր
jer
Д.п. մեզ
mez		 ձեզ
jez
В.п. (զ)մեզ
(z)mez		 (զ)ձեզ
(z)jez
Отл.п. (ի) մէնջ
(i) mēnǰ
մեզէն 1
mezēn
մեզոյն 1
mezoyn		 (ի) ձէնջ
(i) jēnǰ
ձեզէն 1
jezēn
ձեզոյն 1
jezoyn
Твор.п. մեւք
mewkʿ
մեօք
meōkʿ 		ձեւք
jewkʿ
ձեօք
jeōkʿ
Местн.п. (ի) մեզ
i mez		 (ի) ձեզ
i jez

1 - вторичные формы.

Примеры употребления

ես ինքն — сам
ահաւասիկ ես — я здесь
ես եմ — это я
կամ դու կամ ես — ты или я
դու ինքն — ты сам
զի՞նչ գործ գործեցեր դու ընդ մեզ — почему ты сделал это с нами?
մահկանացու ես դու եւ ոչ կենդանացու — ты должен умереть а не жить.
ո՞վ ես դու — кто ты?
զոր դու գտեր — что ты нашел
չես դու սիրիչ մարդահաճութեան — тебе не нравится лесть

Вторичные формы отложительного падежа играют роль усилительных частиц при личных местоимениях, при этом происходит согласование между местоимениями в числе, но не в падеже. Например:

որպէս եւ դուք իսկ ձեզէն վկայեցէք "как вы сами свидетельствовали";
ես ինձէն գիտեմ "я (сам) знаю".
смотрите так же: